ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΟΥ
Μια σύντομη περιγραφή του είναι το σύνολο των βιοχημικών διεργασιών με τις οποίες το σώμα:
- μετατρέπει τα θρεπτικά συστατικά από τις τροφές σε ενέργεια
- χτίζει & επιδιορθώνει ιστούς
- ρυθμίζει ορμόνες & λειτουργίες
Με απλά λόγια ο τρόπος με τον οποίο το σώμα παράγει, χρησιμοποιεί και διαχειρίζεται ενέργεια για να λειτουργεί σωστά.
Θα πρέπει να έχετε κατά νου ότι ο μεταβολισμός δεν είναι ένα κουμπί on/off,επομένως κάθε φορά που ερμηνεύει κάποιος τους βιοδείκτες των βιοχημικών σας εξετάσεων,θα πρέπει να γνωρίζει άριστα πως συνδέονται αυτοί μεταξύ τους και τι αποκαλύπτουν για τη συνολική λειτουργία του μεταβολισμού σας…
Έιναι απαραίτητη η άριστη γνώση στη Μεταβολική Ανθεκτικότητα, η οποία περιγράφει την ικανότητα του οργανισμού να προσαρμόζεται γρήγορα και αποτελεσματικά σε μεταβολικές προκλήσεις ( νηστεία, άσκηση, στρες, φαγητό, έλλειψη ύπνου) και να επιστρέφει σε φυσιολογικη ισορροπία χωρίς δυσλειτουργία….
Ο μεταβολισμός λειτουργεί σαν δίκτυο, που σημαίνει ότι αν ένα σημείο κολλάει, επηρεάζει τα υπόλοιπα. Κάθε φορά πρέπει να γίνεται συνυπολογισμός όλων των δεδομένων-βιοδεικτων,δεν είμαστε απλά ένας μεμονωμένος αριθμός, αλλά θα πρέπει να γίνεται ανάλυση μεταβολικών patterns.
Ανάλυση μεταβολικών patterns δεν σημαίνει “η γλυκόζη σου είναι 90, άρα είσαι οκ”, ούτε ότι ” η TSH σου είναι 3, άρα έχεις πρόβλημα”, αυτό λέγεται απλή ανάλυση εξετάσεων…το σωστό επιστημονικά είναι να βλέπουμε “σχέσεις” και όχι απαραίτητα μεμονωμένα τα νούμερα!
Παράδειγμα Γλυκαιμικό Pattern:
Μεμονωμένα: Γλυκόζη 94 (φυσιολογική), Ινσουλίνη 11 (οριακή), Τριγλυκερίδια/ HDL ratio 2.1.
Τα παραπάνω σε μεμονωμένη ερμηνεία δεν φωνάζουν, ωστόσο όλα μαζί δείχνουν πρώιμο μοτιβο Ινσουλινοαντιστασης!
Σκεφτείτε τον μεταβολισμό σαν μια ορχήστρα που δεν κοιτάμε ξεχωριστά ενα όργανο αλλά αν παίζουν συντονισμένα και ακολουθείστε αυτούς που σας δίνουν πάντα Δεδομένα – Ερμηνεία Μηχανισμών – Ουσια – Αποτελεσμα, όχι γενικολογιες life coaching συμβουλές και πωλητές συναισθημάτων (βλέπε το άγχος προσθέτει κιλά…η χρόνια αυξημένη Κορτιζόλη που καταλήγει σε αυξημένη Ινσουλίνη και μείωση της Λιπολυσης στη προκειμένη παχαινει…)
Κάθε οργανισμός λειτουργεί διαφορετικά…η Μεταβολική απόκριση, Δείκτες αίματος, Ιστορικό και ο τρόπος ζωής αποτελούν βασικά στοιχεία αξιολόγηση ,επομένως η προσέγγιση περνάει απαραίτητα και αυστηρά μέσα από την βιολογική κατανόηση…
ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΥΓΕΙΑ
Η μεταβολική υγεία είναι ουσιαστικά το πόσο καλά λειτουργεί ο οργανισμός σου στο να διαχειρίζεται την ενέργεια που παίρνει από την τροφή. Δηλαδή πώς το σώμα σου χρησιμοποιεί τα σάκχαρα, τα λιπαρά, τις πρωτεϊνες, γενικά τα θρεπτικά συστατικά για να παράγει ενέργεια, να συντηρεί τα όργανα και να διατηρεί σταθερές βασικές λειτουργίες όπως το σάκχαρο στο αίμα, η αρτηριακή πίεση και τα επίπεδα χοληστερίνης. Όταν κάποιος έχει καλή μεταβολική υγεία, το σώμα του ρυθμίζει αποτελεσματικά το σάκχαρο, ‘’καίει’’ σωστά τις θερμίδες και διατηρεί ισορροπία στα λιπίδια του αίματος χωρίς μεγάλες διακυμάνσεις.
Η μεταβολική υγεία συνδέεται στενά με την πρόληψη πολλών παθήσεων, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, τα καρδιαγγειακά προβλήματα, η παχυσαρκία και το λεγόμενο μεταβολικό σύνδρομο. Για να θεωρείται κάποιος μεταβολικά υγιής, συνήθως αξιολογούνται ορισμένοι δείκτες όπως το σάκχαρο νηστείας, η αρτηριακή πίεση, τα επίπεδα τριγλυκεριδίων, η HDL (“καλή”) χοληστερίνη, η LDL (“κακή”) χοληστερίνη, οι λιποπρωτεϊνες α και β και η περίμετρος μέσης. Όταν αυτοί οι δείκτες βρίσκονται σε φυσιολογικά επίπεδα, το σώμα θεωρείται ότι λειτουργεί μεταβολικά σωστά.
Η κατάσταση αυτή επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες. Ένας βασικός είναι η διατροφή, γιατί η ποιότητα και η ποσότητα των τροφών επηρεάζουν άμεσα τον τρόπο που το σώμα μεταβολίζει τη γλυκόζη και τα λιπαρά. Εξίσου σημαντική είναι η φυσική δραστηριότητα, καθώς η άσκηση βοηθά τους μύες να χρησιμοποιούν καλύτερα τη γλυκόζη και βελτιώνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη. Παράλληλα, το σωματικό βάρος και κυρίως το λίπος που συσσωρεύεται στην κοιλιά παίζουν μεγάλο ρόλο, γιατί το κοιλιακό λίπος συνδέεται με μεταβολικές διαταραχές.
Σημαντική επίδραση έχουν επίσης ο ύπνος, το στρες και οι ορμόνες. Η έλλειψη ύπνου μπορεί να επηρεάσει την όρεξη και την ισορροπία των ορμονών, ενώ το χρόνιο στρες αυξάνει την κορτιζόλη, η οποία επηρεάζει τον τρόπο που το σώμα αποθηκεύει λίπος και ρυθμίζει το σάκχαρο. Η χρόνια υψηλή κορτιζόλη (ορμόνη του στρες) προκαλεί αντίσταση στην ινσουλίνη μειώνοντας την ευαισθησία των κυττάρων, γεγονός που οδηγεί σε αυξημένο σάκχαρο, σπλαχνικό λίπος και κίνδυνο διαβήτη τύπου 2. Το στρες αυξάνει τη γλυκόζη, αναγκάζοντας το πάγκρεας να παράγει περισσότερη ινσουλίνη, εξαντλώντας τα κύτταρα. Επιπλέον, υπάρχει και ο παράγοντας της γενετικής προδιάθεσης, δηλαδή κάποιοι άνθρωποι έχουν μεγαλύτερη τάση να εμφανίζουν μεταβολικά προβλήματα λόγω κληρονομικότητας.
Με απλά λόγια, η μεταβολική υγεία είναι μια συνολική εικόνα για το πόσο σωστά δουλεύει το «ενεργειακό σύστημα» του σώματος. Όταν διατηρείται καλή ισορροπία στη διατροφή, την άσκηση, τον ύπνο και τη διαχείριση του στρες, το σώμα μπορεί να λειτουργεί πιο αποδοτικά και να προστατεύεται από πολλές χρόνιες ασθένειες.
ΠΥΛΩΝΕΣ ΑΝΤΙΓΗΡΑΝΣΗΣ
Η Αντιγηρανση σε βιοχημικό επίπεδο βασίζεται σε θεμελιώδεις μηχανισμούς που ρυθμίζουν
- την φθορά των κυττάρων
- τη φλεγμονή
- την ενεργειακή ισορροπία
- την γονιδιακή σταθερότητα
Βασικοί πυλώνες συνοψίζονται στους εξής:
- Οξειδωτικό στρες & Μιτοχονδριακη λειτουργία
- Φλεγμονή χαμηλού βαθμού
- Επιγενετική &Σιρτουινες
- Αυτοφαγία (>14 ώρες νηστείας)
- Τελομερη & Κυτταρική Γήρανση
- Γλυκοζυλιωση & AGEs
Ο κάθε πυλώνας έχει διαφορετική στρατηγική Αντιγηρανσης και όπως γίνεται αντιληπτό, η Αντιγηρανση δεν αφορά ένα μόνο μονοπάτι…
Αντιγηρανση δεν σημαίνει σταματάμε τον χρόνο, αλλά επιβραδύνουμε τους βιολογικούς μηχανισμούς φθοράς
Σε έναν κόσμο γεμάτο “θαυματουργές” λύσεις, η αληθινή Αντιγηρανση βασίζεται στη βαθιά γνώση…και η καθοδήγηση από καταρτισμένο/ους επιστήμονα/ες είναι το κλειδί για ασφαλείς, αποτελεσματικές και τεκμηριωμένες λύσεις….γιατί η νεότητα δεν είναι τύχη αλλά στρατηγική.
Και κάθε σωστή στρατηγική ξεκινά από επιστημονική γνώση…
Μεταβολισμός και Αντιγήρανση
Ο μεταβολισμός και η αντιγήρανση συνδέονται στενά, καθώς η διατήρηση ενεργών μεταβολικών διαδικασιών, μέσω άσκησης (ειδικά με βάρη) και σωστής διατροφής, αποτρέπει τη μυϊκή απώλεια και μειώνει την επίδραση της γήρανσης. Η αύξηση της μυϊκής μάζας, η κατανάλωση αντιοξειδωτικών (π.χ. πράσινο τσάι) και η επαρκής πρόσληψη βιταμινών (D, B, Μαγνήσιο) είναι «κλειδιά» για υψηλό μεταβολισμό.
Στρατηγικές για Μεταβολισμό και Αντιγήρανση:
- Προπόνηση με Αντιστάσεις: Η προπόνηση με βάρη διατηρεί τη μυϊκή μάζα (που είναι μεταβολικά ενεργός ιστός) και αποτρέπει την επιβράδυνση του μεταβολισμού που έρχεται με την ηλικία.
- Διατροφικό Μοντέλο και Υψηλή Πρωτεΐνη: Διαλείπουσα (ή διαλειμματική) νηστεία, Κετογονική διατροφή και άλλα γνωστά και επιστημονικά τεκμηριωμένα διατροφικά μοντέλα. Σημασία έχει όμως σε όλα η ποσότητα πρωτεΐνης όπου είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της μυϊκής μάζας, ειδικά κατά την απώλεια βάρους όπου μπορεί να κυμανθεί από 2 έως 3,5γρ x ΣΒ.
- Αντιοξειδωτικά και Φυσικά Συστατικά: Το πράσινο τσάι (πλούσιο σε κατεχίνες) προστατεύει από τις ελεύθερες ρίζες, ενώ ο πράσινος καφές (χλωρογενικό οξύ) και το μηλόξυδο βοηθούν στη ρύθμιση του σακχάρου και την καύση λίπους.
- Βασικές Βιταμίνες & Μέταλλα: Βιταμίνη D (μυϊκή μάζα), Βιταμίνες συμπλέγματος Β (ενέργεια), Ασβέστιο και Μαγνήσιο (παραγωγή ενέργειας) είναι ζωτικής σημασίας για έναν υγιή μεταβολισμό.
- Συμπληρώματα Διατροφής: ΝΜΝ (μονονουκλεοτίδιο νικοτιναμιδίου) είναι ένα φυσικό μόριο (αναλύω σε αντίστοιχο άρθρο) που βρίσκεται στο σώμα και λειτουργεί ως άμεσος πρόδρομος του NAD+, ενός συνενζύμου απαραίτητου για την κυτταρική ενέργεια, την επιδιόρθωση του DNA και την αντιγήρανση. Αυξάνοντας τα επίπεδα NAD+, το NMN υποστηρίζει τον μεταβολισμό, τη λειτουργία των μιτοχονδρίων και τη μακροζωία. Η ουρολιθίνη Α (Urolithin A) είναι μια φυσική ένωση (αναλύω επίσης σε αντίστοιχο άρθρο), γνωστή ως μεταβιοτικό, που παράγεται από τα βακτήρια του εντέρου όταν καταναλώνονται τροφές πλούσιες σε ελαγιταννίνες (π.χ. ρόδι, ξηροί καρποί). Ενισχύει τη μιτοχονδριακή λειτουργία μέσω της μιτοφαγίας (ανακύκλωση κατεστραμμένων μιτοχονδρίων, αποτελεί μια πιο εξειδικευμένη μορφή της αυτοφαγίας), βελτιώνοντας τη μυϊκή δύναμη, την αντοχή και την κυτταρική υγεία, ειδικά κατά τη γήρανση. Βερβερίνη (αναλύω σε αντίστοιχο άρθρο). Τα πεπτίδια κολλαγόνου είναι υδρολυμένες πρωτεΐνες που προέρχονται από τη διάσπαση του φυσικού κολλαγόνου, προσφέροντας υψηλή απορρόφηση (βιοδιαθεσιμότητα). Χρησιμοποιούνται ευρέως για την υποστήριξη της ελαστικότητας του δέρματος, τη μείωση των ρυτίδων, την ενίσχυση των μαλλιών και νυχιών, καθώς και για την υγεία των αρθρώσεων και των οστών. Η ουμπικινόλη είναι η ενεργή, ανηγμένη μορφή του συνένζυμου Q10 (CoQ10), απαραίτητη για την παραγωγή ενέργειας (ATP) στα μιτοχόνδρια και λειτουργεί ωςισχυρό λιποδιαλυτό αντιοξειδωτικό. Υπερτερεί της συμβατικής ουμπικινόνης σε απορροφητικότητα (βιοδιαθεσιμότητα), όντας ιδανική για άτομα άνω των 40-50 ετών, όσους λαμβάνουν στατίνες ή αντιμετωπίζουν καρδιαγγειακή/χρόνια κόπωση. Υαλουρονικό οξύ, Ρετινόλη, Κεραμίδια, Σελήνιο και βιταμίνες C, Β3 και Ε (αντιοξειδωτική δράση). Βοηθούν στη μείωση ρυτίδων, την ενυδάτωση και την προστασία από τη φθορά, ενισχύοντας τη νεότητα της επιδερμίδας.
Γιατί αλλάζει ο μεταβολισμός μετά τα 30:
Με την πάροδο του χρόνου, η απώλεια μυϊκής μάζας (σαρκοπενία) οδηγεί σε μειωμένες καύσεις. Η ενεργοποίηση του μεταβολισμούδεν αφορά μόνο το βάρος, αλλά τη διατήρηση της σωματικής λειτουργικότητας.
Ποια η σύνδεση της Μεταβολικής Υγείας και της Αντιγηρανσης;
Φυσικά και είναι συνδεδεμένες, στην ουσία, ο τρόπος που το σώμα μας διαχειρίζεται τα εξής:
- Ενέργεια
- Γλυκόζη
- Λίπη
καθορίζει και πόσο γρήγορα γερνάμε βιολογικά..
Τι σημαίνει ένα άτομο είναι μεταβολικά υγιές;
Σημαίνει ότι έχει:
- καλή ευαισθησία στην Ινσουλίνη
- σταθερό Σάκχαρο αίματος
- φυσιολογικά λιπίδια (τριγλυκερίδια και HDL)
- χαμηλή σπλαχνική λιπώδη μάζα
- χαμηλή χρόνια φλεγμονή
Αντίθετα, μεταβολική δυσλειτουργία = Ινσουλινοαντισταση
Υπεργλυκαιμία, Δυσλιπιδαιμια => Επιτάχυνση Γήρανσης
Ας έχετε κατά νου ότι η Ινσουλίνη είναι ο “διακόπτης” της γήρανσης .
Ποιο είναι το ενεργειακό ρολόι των κυττάρων;
Τα Μιτοχόνδρια, (τα οποία αναλύω σε αντίστοιχο άρθρο) που αποτελούν Κεντρικό Δείκτη Βιολογικής Ηλικίας
Κακή μεταβολική υγεία:
- δυσλειτουργία μιτοχονδρίων
- λιγότερο ATP
- περισσότερες ελεύθερες ρίζες
Τα παραπάνω οδηγούν σε:
- Μυϊκή απώλεια (σαρκοπενια)
- Εγκεφαλική Γήρανση
- Μειωμένη αντοχή
Πώς σχετίζεται το Μεταβολικό Σύνδρομο με την χρόνια Φλεγμονή;
Μεταβολικό σύνδρομο = χαμηλού βαθμού Φλεγμονή, με τα παρακάτω επακόλουθα:
- Επιτάχυνση φθοράς DNA
- Αυξάνει κίνδυνο για Άνοια – Καρκίνο και Καρδιαγγειακά
Επομένως καλύτερη Μεταβολική Ρύθμιση = λιγότερο Φλεγμονή
Ένα γρήγορο συμπέρασμα είναι πως η μεταβολική υγεία δεν είναι απλώς πρόληψη ασθενειών αλλά και ο πυρήνας της Αντιγηρανσης
Σε πρακτικό, εφαρμόσιμο πλάνο Αντιγηρανσης βασισμένο στη Μεταβολική υγεία, υπάρχουν 4 άξονες που πρέπει κάποιος να κινηθεί:
- χαμηλή & σταθερη Ινσουλίνη
- Καλή Μιτοχονδριακη λειτουργία
- Χαμηλή χρόνια Φλεγμονή
- Διατήρηση Μυϊκής μάζας
Τα παραπάνω => μικρότερη Βιολογική Ηλικία
Το άρθρο περιέχει και παραγράφους από αναρτήσεις στα social media του
BSc Biological Sciences
HND Medical Biochemistry